بررسی فاکتور های موثر در معدوم نمودن موشهای سطح شهر اصفهان با استفاده از لوله هایp.v.c وجود موشها در محیط زندگی بشر همیشه بعنوان یک مسئله بهداشتی و اقتصادی تلقی گردیده است.برآوردهایی که شده تخمین زده اندکه جمعیت موشهای موجود دردنیا بیشترازتعداد انسانها می باشد بررسی فاکتور های موثر در معدوم نمودن موشهای سطح شهر اصفهان با استفاده از لوله هایp.v.c
  وجود موشها در محیط زندگی بشر همیشه بعنوان یک مسئله بهداشتی و اقتصادی تلقی گردیده است.برآوردهایی که شده تخمین زده اندکه جمعیت موشهای موجود دردنیا بیشترازتعداد انسانها می باشد بطوری که به ازای هرانسان روی زمین 4موش وجود دارد،ازنکات قابل توجه درباره موش ها قابلیت رشد سریع آنهاست که به علت کوتاه بودن زمان حاملگی ،زیاد بودن دفعات حاملگلی وزمان کوتاه بالغ شدن درآنهامیباشدموش ها قادرند بیماری های گوناگونی را به انسان منتقل نمایند لذا مبارزه با جوندگان بویژه موش از برنامه های اصلی توسعه اقتصاد وپیشرفت بهداشت درکشور می باشد. سوابق مبارزه با موش طی سال های گذشته نشان می دهد که هنوز شیوه های اجرایی مبارزه یکسان بوده و عدم بکارگیری تکنولوژی و علوم روز در این امر و تکیه کردن به روش های چند دهه گذشته نتوانسته این مبارزه را موفق سازد .در سال 1385 طرح مبارزه باموش در شهر اصفهان در راستای دستیابی به شهری پاک،با همت شهرداری اصفهان و با همکاری مرکز بهداشت استان نسبت به انجام مبارزه "موثر" و "تاثیرگذار" بر جمعیت موش شهراصفهان برنامه ریزی و اقدام'گردید. یکی از ابزارهای مهم جهت جلب توجه جوندگان قرار دادن طعمه در لوله های مقوایی یا P.V.Cمیباشد. به نظر میرسد موشها نسبت به قطر وطول لوله جهت مصرف طعمه واکنش های متفاوتی نشان میدهند.

در این طرح پژوهشی که یک مطالعه نیمه تجربی میباشد بهترین قطر وطول لوله که موشها جهت مصرف طعمه به آن علاقه بیشتری نشان میدهند مورد بررسی قرار گرفته است. بر اساس نتایج بدست آمده قطر وطول لوله مورد استفاده جهت طعمه گذاری با درصد مصرف طعمه توسط جونده ارتباط معنی داری داشته است به طوریکه از بین سایز های لوله های انتخابی در لوله های با قطر 75 میلیمتر و طول 20 سانتی متر85% طعمه های موجود مورد مصرف قرار گرفته بودوپس از آن لوله های با قطر 63میلی متر و طول 20سانتی متر64% مصرف را به خود اختصاص داده بود. با توجه به نتایج به دست آمده از مطالعه فوق انتخاب بهترین قطر و طول لوله جهت قرار دادن طعمه های ضد انعقادی ویا سایر طعمه های خوراکی جهت مبارزه با جوندگان می تواند در میزان تاثیر برتلفات جونده و همچنین صرفه جویی در مصرف طعمه موثر و در ضمن دسترسی حیوانات غیر هدف ویا انسان به ویژه کودکان را به آن غیر ممکن سازد.



کلمات کلید ی : لوله pvc،طعمه گذاری، جوندگان،اصفهان















مقدمه :

وجود موشها در محیط زندگی بشر همیشه بعنوان یک مسئله بهداشتی و اقتصادی تلقی گردیده است.برآوردهایی که شده تخمین زده اندکه جمعیت موشهای موجود دردنیا بیشترازتعداد انسانها می باشد بطوری که به ازای هرانسان روی زمین 4موش وجود دارد،ازنکات قابل توجه درباره موش ها قابلیت رشد سریع آنهاست که به علت کوتاه بودن زمان حاملگی ،زیاد بودن دفعات حاملگلی وزمان کوتاه بالغ شدن درآنهاست بطوری که طبق مشاهدات آزمایشگاهی 100موش نر وماده درشش ماه به بیشتر از5000 موش خواهد رسید.موش ها قادرند بیماری های گوناگونی را به انسان منتقل نمایند . بیماریهای طاعون،کریومننژیت،سالمونلا،تریشینوز،لپتوسپیروزا ،انواع بیماریهای قارچی مثل هیستوپلاسموز،اسپرتریکوز وانواع بیماریهای انگلی مثل آمیبیاز،تریپانوزومیاز را به جوندگان ازجمله موش نسبت می دهند درمجموع 29 بیماری ازجوندگان ازجمله موش به انسان انتقال می یابند لذا مبارزه با جوندگان بویژه موش از برنامه های اصلی توسعه اقتصاد وپیشرفت بهداشت درکشور می باشد .موضوع مبارزه با موش های شهری به عنوان همزیست های مزاحم و مضر مدتها است که با استفاده از شیوه های متفاوت و با نتایجی که بعضا مناسب و مواقعی نیز غیرقابل قبول بوده ، در تهران وسایرشهرهای بزرگ کشور مطرح است ؛ پس از انقلاب اسلامی ایران برای اولین باردرشهرتهران در سال 63 و سپس در سال های 69-70 ، 75 و 79 تا به امروز مبارزه با این جانور موذی در قالب طرح های مختلف ادامه داشته است .

طرح مبارزه باموش دربرخی ازشهرهای بزرگ کشور درچند سال گذشته شروع شده وسوابق مبارزه با موش طی سال های گذشته نشان می دهد که هنوز شیوه های اجرایی مبارزه یکسان بوده و عدم بکارگیری تکنولوژی و علوم روز در این امر و تکیه کردن به روش های چند دهه گذشته نتوانسته این مبارزه را موفق سازد .

در سال 1385 طرح مبارزه باموش در شهر اصفهان در راستای دستیابی به شهری پاک،با همت شهرداری اصفهان و با همکاری مرکز بهداشت استان نسبت به انجام مبارزه "موثر" و "تاثیرگذار" بر جمعیت موش شهراصفهان برنامه ریزی و اقدام'گردید.

یکی از راههای مبارزه با موشها استفاده از سموم ضد انعقادی یا دیگر سموم خوراکی بعنوان طعمه میباشد. که اگر این طعمه ها درمحل نامناسبی قرار گیرد تاثیر مطلوبی نخواهد داشت.

طعمه گذاری زمانی موثر است که حس کنجکاوی جونده را بر انگیخته و برای آن جذاب باشد و همچنین به آسانی در دسترس حیوانات غیر هدف ویا انسان بویژه کودکان قرار نگیرد .

اگر شکست عملیات مبارزه با موش مربوط به نوع طعمه نباشد تا حد زیادی میتواند مربوط به جایگاه طعمه گذاری باشد که این موضوع طبق مطالعات انجام گرفته در بریتانیابه اثبات رسیده است .

یکی از ابزارهای مهم جهت جلب توجه جوندگان قرار دادن طعمه در لوله های مقوایی یا P.V.Cمیباشد. به نظر میرسد موشها نسبت به قطر وطول لوله جهت مصرف طعمه واکنش های متفاوتی نشان میدهند.

در این طرح پژوهش که یک مطالعه نیمه تجربی میباشد بهترین قطر وطول لوله که موشها جهت مصرف طعمه به آن علاقه بیشتری نشان میدهند مورد بررسی قرار گرفته است.



روش انجام کار: پس از بررسي كامل خوراك موشها كه با غذاي سالم امتحان شد مشخص گرديد كه موشها از پسته , پفك , چيپس , برنج و گندم به ترتيب بيشترين استفاده را نموده اند لذا تصميم گيري شد كه از مواد مذكور مسموم شده استفاده گردد , در مورد پسته به دليل گراني آن مقرون به صرفه نبود وهزينه ها افزايش مي يافت و در مورد پفك به دليل سبك بودن آن و پخش شدن در محيط استفاده آن مشكلاتي را در پي داشت و همين مشكل به علاوه ترد بودن چيپس ما را برآن داشت كه طعمه ها را از برنج مسموم، گندم مسموم و آفنابگردان مسموم تهيه نماييم و در هر مرتبه و يا دوره استفاده , نوع ماده غذايي را تغيير دهيم .

نوع سم مصرفي نيز يكي ديگر از مسائلي بود كه بايد به آن توجه مي شد در اين رابطه از سم راكومين(سم تک دوزی ضدانعقادی) به عنوان سم اصلی به منظور تهيه طعمه استفاده گردید و علاوه بر آن از طعمه هاي آماده از جمله برادی فاکوم و برمودایلون (سموم تک دوزی ضدانعقادی)نيز لابلاي طعمه ها استفاده شد .

.

در این مطالعه در 13 منطقه شهرداری اصفهان توسط شهرداری تعداد 5590 لوله P.V.C با قطر های40، 63 ، 75 ، 90 و100 میلی متروطولهای 10 , 15, 20 ,‌25 ،40 , 50 , وحداکثر 90 سانتیمتر، طعمه گذاری ودرمکانهای شناسایی شده از جمله لابلای گیاهان شمشاد،کنار نهرها وجوی های آب،کنار فضاهای مخروبه قرارداده شد .با توجه به مشاهدات و مطالعات انجام شده درمناطقی که بیشترین جمعیت موشها وجود داشت30 نقطه شامل 1320 لوله با قطر ها و طول های ذکرشده بصورت راندوم انتخاب و میزان مصرف طعمه در لوله ها مورد بررسی قرارگرفت.تردد موشها در لوله هاي باقطر 63و75 بيشتر و طعمه هاي مصرف شده در اين دو سايز بيشتر مشاهده گرديد.طول لوله ها نيز فاكتور بعدي بود كه مورد ارزيابي قرار گرفت ومشاهده گرديد كه ترددموشها در لوله های با طول 20 سانتيمتر زیادتر وهمچنین طعمه های مصرف شده در اين سايز بيشترمیباشد.درپایان کار با استفاده از نرم افزار , SPSS نتایج بدست آمده مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.





نتایج:

بر اساس نتایج بدست آمده قطر وطول لوله مورد استفاده جهت طعمه گذاری با درصد مصرف طعمه توسط جونده ارتباط معنی داری داشته است .به طوریکه از بین سایز های لوله های انتخابی در لوله های با قطر 75 میلیمتر و طول 20 سانتی متر85% طعمه های موجود مورد مصرف قرار گرفته بودوپس از آن لوله های با قطر 63میلی متر و طول 20سانتی متر64% مصرف را به خود اختصاص داده بود.





بحث ونتیجه گیری:

طعمه گذاری زمانی موثر است که برای جونده جذاب بوده و حس کنجکاوی جونده را بر انگیزد یکی از دلایل عدم موفقیت در کنترل جوندگان ،استفاده نا کافی از طعمه ها و همچنین قرار گیری طعمه ها در جایگاه نا مناسب میباشد.

با توجه به نتایج به دست آمده از مطالعه فوق انتخاب بهترین قطر و طول لوله جهت قرار دادن طعمه های ضد انعقادی ویا سایر طعمه های خوراکی جهت مبارزه با جوندگان می تواند در میزان تاثیر برتلفات جونده و همچنین صرفه جویی در مصرف طعمه موثر و در ضمن دسترسی حیوانات غیر هدف ویا انسان به ویژه کودکان را به آن غیر ممکن سازد.


منبع:
منابع:

1-سپیدار،علی اکبر،موش ها(شناخت وروش مبارزه با آنها)، ناشرشرکت سمیران،چاپ اول

2-عمرانی،قاسمعلی،موادزائدجامد،جلد اول،انتشارات علمی دانشگاه آزاداسلامی،1373

3- ان،آر،اچ،برجس ،آفات مهم بهداشتیانتشارات مرسل1382

4-احمدی ،م ،کلیات بهداشت محیط ،حشره شناسی پزشکی و مبارزه با ناقلین،انتشارات شهر آب1384